Komst zonneparken zet naoberschap onder druk in buurtschap

Eveline Zuurbier

Onderstaande reportage schreef ik voor Vee & Gewas van uitgever Agrio in ‘s-Heereberg.

De een noemt het ‘naoberpremie’, de ander ‘omkoping’. En dan zijn er nog agrariërs die met tegenzin alsnog zullen meegaan in het aanbod dat projectontwikkelaars ze voorleggen. Dat weten ze nu al. In Zwolle, een levendig buurtschap, splijten vier plannen voor zonneparken de agrarische gemeenschap.  

‘Zwolle bi’j Grolle’. In de volksmond duidt men geografisch zo het gebied om maar niet verward te raken met de Overijsselse hoofdstad. Het is de drukke N18 door de Achterhoek naar Enschede, die het landelijke, agrarische Zwolle scheidt van het toeristische, stadse Groenlo. Links van de weg promoot de gemeente Oost Gelre op een bord de agro-foodbusiness op het gelegen regionale industrieterrein De Laarberg. En rechts hebben de boeren protestborden in het gebied gezet met leuzen als ‘Oost Gelre gebruik je verstand, zonnepanelen niet op het boerenland’.

Voorafgaand aan de plaatsing zijn buurboeren bij elkaar geweest. De uiting van verontwaardiging in dat overleg was groot. Nota bene AGEM, de Achterhoekse Groene Energie Maatschappij waarin Achterhoekse gemeenten aandeel hebben, doet mee met Sunvest, de ontwikkelaar van het zonnepark aan de Berkenhofweg. Tegen zo’n macht kun je je moeilijk weren. Vijf families krijgen een lange strook van 9 hectare zonnepanelen voor het keukenraam. “Ze planten er wel struiken langs, maar ons uitzicht stuit op 60 meter afstand alsnog op panelen.” De boer in kwestie, Beernink, die zijn grond beschikbaar stelt woont aan het einde van weg en heeft geen last van een “verpest uitzicht”. Ze hebben Beernink met steun van andere agrariërs uit Zwolle een alternatief voorgesteld, maar dat heeft hij afgewezen. Daarop kwamen mensen van Sunvest en AGEM die over compensatie wilden praten. “Dan moet je denken aan grote bedragen waar wij een paar jaar hard voor moeten zwoegen om het uit de opbrengst van 1 hectare maïs te halen. Ze noemen het ‘naoberpremie’, maar ze zeggen er uitdrukkelijk bij dat je niet meer tegen mag zijn. In onze beleving is dat omkoping. Maar ja, je kan het aannemen of je hebt niks als het zonnepark er wel komt.”

666 handtekeningen

Het zonnepark aan de Berkenhofweg is niet het enige. Een aanvraag van een collega-boer voor 10 hectare aan de Hegemansweg heeft de gemeenteraad vlak voor het zomerreces goedgekeurd. En dan is er nog een Duitse speculant die nabij Zwolle 20 hectare landbouwgrond heeft aangekocht en loopt er een initiatief aan de Meddose kant.

“Het draagvlak is nul komma nul”, zegt Bennie Smeenk wonend aan de Berkenhofweg. “Overal waar ik kwam voor handtekeningen zeiden ze me: ‘doe maar hier de lijst’. Smeenk verzamelde er 666 voor de petitie die opriep eerst de staldaken vol te leggen. Ook boeren uit de naastgelegen buurtschappen Hupsel en Holterhoek tekenden. Maar het verzet heeft tot nu toe weinig geholpen.

“Het gezeik is allemaal begonnen” toen de gemeente een tender uitschreef voor grootschalige zonneparken om de Achterhoek in 2030 energieneutraal te maken, verhaalt Jeroen Ensink. Sinds men weet dat nog niet zo heel lang geleden op De Laarberg een tussenstation voor de stroom is gebouwd, is landbouwgrond rond Zwolle erg in trek voor projectontwikkelaars. “Daar, op dat industriepark komen steeds meer grote bedrijven bij, maar de gemeente stuurt niet aan op zonnedaken. De bedrijven doen niks. Dan moeten wij maar de batterij van Oost Gelre worden?”

Zonneladder

Vorige week toog Ensink met 25 andere boeren uit het gebied op de trekker naar Villa Welgelegen in Groenlo waar de gemeenteraad een vakantieborrel had om de lastige situatie nog eens kenbaar te maken, hoe krom het allemaal niet is vruchtbare landbouwgrond op te offeren en waarom de politiek geen werk maakt van de zonneladder.

De zonneladder geeft de voorkeursvolgorde in het overheidsbeleid aan voor de duurzame productie van energie: eerst daken volleggen en pas als laatste landbouwgrond aanwenden.

Zelf heeft Ensink zonnepanelen op de melkveestal gelegd en weet hij dat collega-boeren daar ook actief mee bezig zijn. “Ze hebben SDE-subsidie toegewezen gekregen, maar mogen van Liander hun projecten niet uitvoeren omdat het stroomnet overvol is. Bij elkaar kunnen we 10 hectare aan staldaken volleggen. Reeds uren heb ik erin gestoken om met de wethouders Frank (CDA) en Porskamp (VVD) te kunnen praten. Wat ik opmerk is dat zij alternatieven nauwelijks onderzocht hebben.”

De wethouders refereren telkens aan de provinciale opgave wat betreft de realisatie van duurzame energie. Met dat argument haalden zij op één raadslid na, de gemeenteraad over de streep voor het andere zonnepark aan de Hegemansweg. Die mag varkensboer Franklin Reijerink -10 hectare groot- nu gaan realiseren. “Zijn bedoeling is goed”, liet Frank doorschemeren in het raadsdebat. Reijerink wil de komende jaren 10.000 euro in een gebiedsfonds voor Zwolle stoppen. “Maar waar kunnen we het aan besteden? Aan de kermis? Samen gezellig een biertje drinken is voorbij”, zegt Ensink.

Stijgende grondprijzen

“Ik begrijp de twee agrariërs wel”, probeert Friso te Bogt de zaak wat te nuanceren. Te Bogt heeft een varkensbedrijf en moet daarbij mest rijden bij een transporteur om aan een redelijk inkomen te komen voor zijn gezin. “Bij die twee begint de leeftijd te tellen. Zonder opvolging én met een arbeidshandicap ziet de toekomst van hun boerenbedrijven er heel anders uit dan de onze. Maar het is gevaarlijk voor de toekomst van heel onze sector. Het drijft de grondprijs enorm op. Voor hun zonneplan is het niet erg. Via energiesubsidies halen zij die kosten terug. Maar wij veehouders hebben landbouwgrond hard nodig voor de stikstof en dat gedoe rond het eiwitrantsoen. Grond wordt zo onbetaalbaar.”

zonnedak op stallen
Zonnedaken op stallen gaan vóór zonnepanelen op landbouwgrond, vindt agrarisch Zwolle. Foto: Marcel Houwer

En ook daar wil Reijerink zijn collega-boeren in tegemoet komen heeft hij in een brief aan de gemeente gemeld. Hij geeft ze de mogelijkheid om financieel te participeren in zijn project. 8 procent rendement is de boeren ter ore gekomen. Daarnaast heeft Reijerink bij de gemeente verteld te gaan samenwerken met Groenkracht, de lokale energiecoöperatie van de postcoderoos. Voor Ensink en de andere boeren voelt dat verkeerd. “Tja, dan gaan inwoners uit Groenlo onwillig participeren in Zwolle. Ik weet wel: de sfeer wordt er allesbehalve beter op hier in Zwolle.”

Extra informatie
Boeren met percelen dichtbij stroomkabels of tussenstations krijgen nu soms al 8.000 euro huur per hectare aangeboden. Gemiddeld brengt een hectare landbouw per jaar 2500 euro op. De zonneparken dienen na 25 jaar te worden afgebroken zodat de grond weer voor de landbouw beschikbaar komt. Zonnepanelen op daken leggen is duurder plus dat investeerders meer risico lopen. Te denken valt aan stalbrand of faillissement. Die risico’s zijn er niet bij het huren van een weiland. 
Thanks! You've already liked this
Geen reacties