Klimaat umslag? Needse Achterveld mei 2018-2019

Annemarie Damveld

0,30Kopen

Zundagmiddag 12 mei 2018 (moderdag)

Ik stoa met verscheiden leu op de parkeerplas an de Visschemorsdiek in Reetmölle.

Twee IVN Gidsen, ’n samenwarking tusken IVN Deep‛n en IVN Oost-Achterhook, goat oons rondleiden deur ’t Needse Achterveld.
Vrogger oonderdeel van de oetgestrekte woeste groond, woar de boeren plaggen hei oetstekt hebt veur de potstal.
Dizze hei wördt vermengd met de mest van de beeste en dat gung ’t laand op, um de essen en de kampen vruchtboar te maken.
Deur de oetveending van ’t kunstmest was dat systeem verloorn egoan.
De hei veraandern in laandbouwgroond en noaldbos veur de mijnbouw.
Gelukkig veur oons, natuurleefhebbers, was ’t Needse Achterveld te nat en bleef bespoard van totale ontginning.

Eind 2009 hef Staatsbosbeheer ’t oolde maislaand wier in-ericht as natuur.

Deze inhoud is exclusief voor leden

Registreer of log in als je al lid bent, u kunt hier ook het artikel los aanschaffen

De boavenste loage hebt ze, um en noabie, dartig centimeter of-egreaven um plaatse te maken veur bloomriek gröslaand en hei.
Met völle vriewilligerswark en begröazing hooldt ze de hei in staand en zo maak ik, op den moderdag, veur de eerste moal kennis met dit machtig mooie stuksken Achterhook.

De gidsen nemt oons met noar ’t altied verzoppen elsenbrookbos.

Deur dat Staatsbosbeheer de Bornegoorsegoot, den as rechte watersloot deur ’t Achterveld leep, dicht-egooit hef, wördt ’t water neet meer of-evoerd noar de Schipbekke.
’t Brookbos en de twee omliggende retentiepercelen komt oonder water te stoan.
Völle barkenbeume (berken), deed neet tegen natte veuten könt starft of.
De Elsen nemt ’t oaver, want die hooldt wal van völle water.

’t Bos zut er spookachtig oet.
As of ’t eand van de wearld ekommen is.
Kaal, zoor en kapot, stekt de blaarloze beume hun täkke in de loch.
Völle ligt al veur de groond en bunt begreujt met paddesteulen en mos.
Hier dwelt in de oelenvlog vaste nog de witte wieven roond.
De specht brech der nog ’n betjen leaven in, hee profiteert dervan en oaveral ku‛j de sporen, as grote geaten, in de of-estorvene stämmen zeen.
Tusken de beume bleuit de gelle leuze (gele lis) den kluur gef an ’t dooie hoalt.
Oaveral steat pitriet in pöllekens tusken de beume, de gidsen vertelt da‛j hieran könt zeen, dat dit gebeed drastisch an ’t veraandern is.

Ik kom ’n bänkse tegen, met as opschrift: “kijken met je ogen dicht.”
Ik goa der eem opzitten en slute miene ogen en heur de vlegen zoemen en heur völle vöggelkes zingen.
In ’t Needse Achterveld bunt völle verschillende zangvogels.
De Gidsen hebt er zelfs de hennik-in-‛t-eeknloof (wielewaal) eheurt, moar helaas, ik heur um neet.
Dan wordt oons pad ekruust deur pony‛s, vief black beauty‛s met mooie lange manen.
Heel dichtebie komt ze neet, van ’n kleene ofstand kiekt ze oons an en goat er dan in vol galop wier van tusken.
Zee gröast hier in ’t veurjoar en de zommermoanden en in de weenter stoat ze bie ’n boer op stal.

Wieleu loopt wieter achter de gidsen an.

Op ’n hoge zaandrugge stoat de kwakelbuske (jeneverbesstruiken) tusken de hei.
Wat stoat er in bleuj en ene hef beazen.
De gids vertelt oons, dat ’t twee joar duurt, veurdat dee riepe bunt.K
wakelbuske zunt der neet meer zovölle in Nederland, moar in ’t Needse Achterveld stoat er nog wal ’n hoop.

Al kuierend komt wieleu an op ’n wied stuk, woar ’t net lik of ’t esnied hef.
’t Hele gröslaand is wit en pluusterig.
De gidsen legt oons oet, dat ’t de katjes bunt van de kroepwilg (kruipende wilg).
Ok stoat hier al de eerste blaar van de gevlekte orchis en veen ie zunndauw tusken ’t grös en mos.’t
Leste wat ze oons loat zeen, is ’n onmeundig grootn miegeampnnust van de grote bosmiegeamp.
Ik goa der neet te dichte bie stoan, want veur a‛j ’t wet, kroept die dinge oaver oene bene.
’t Krioelt van de miegampn, ze bunt heel drok ant wark.
Ze loopt ok oaver ’t bospad en slept met van allerlei grei roond.
Machtig um te zeen, hoo ze wat met nemt dat völle groter is at zee zelf bunt.

Zundagmiddag 19 augustus 2018

Ik stoa veur de tweede kere an de Visschemorsdiek in Reetmölle.
Vandage goat wieleu wier kuiern met IVN Gidsen oet Deep‛n en de Achterhook.
Dizze moal is der ok ’n boswachter bie van Staatsbosbeheer.
Oonderwarp van de waandeling: “Wat döt de dreugte met oons laandschap?”
Al rap wordt oons dudelijk wat de hete zommer van 2018 veur gevolgen hef veur ’t Needse Achterveld.

Wieleu meugt ’t verzoppen elsenbos inlopen.

Dat kan zoonder natte veuten te kriegen, want ’t steat kats dreuge.
De Elsen loat de blaar al vallen, de vöggelkes zingt neet hun leedkes, ’t is der stille en heel doods.
Zelfs ’t mos hef ’t zwoar.
Zo tusken de dooie beume, heur en veul ik de stilte.
’t Is een verdreetig geveul, moar wal uniek dat wieleu hier stoat, want normaal zak ie hier vort in de drek en messchien verzoep ie wal a‛j neet oetkiekt.
De hei op de zaandrugge wieterop steat neet in bleuj.
’t Had allemoale peers ekluurt mötten wean, moar ’t is broen en zoor.
Staatsbosbeheer wet nog neet hoe of dit volgend joar der bie zal stoan.
Zol ’t nog wier greun worden, of blif ’t dood?

De kwakelbuske doot ’t nog wal good, moar veur hoelange?

Dan nemt de boswachter oons met, dwars deur ’t porselnkroed (gagel) hen.
Hier ku‛j feitelijk helemoal neet kuiern, vanweage de nattigheid.
Moar noe wal, wieleu volgt ’t spoor van de pony‛s.
Dit moal zeet wieleu ze neet, ’t lik wal of alle dieren vort bunt.
Bie ’n waterplas, woar nog ’n bodemke water in steat, zeet wieleu toch de sporen van alle bewoners deed hier komt dreenken.
’n Aandere dreenkpoel is veur de eerste keer in viefentwintig joar dreuge kommen te stoan.
De gids vertelt oons, dat in ’t hele gebeed extra waterbakken neer-ezet bunt, veur de beesten en vöggelkes.
Wieterop in ’t open gröslaand stoat aardig wat klökskes gentiaan, moar dit joar bunt ze kleener as aans.
De dreugte hef ’t Achterlaand duftig veraanderd.
Wal ’n unieke kaans um op plekken te kommen, woar‛j aans neet kommen könt, moar ik heb toch leever natte veuten.

Zundagmiddag 12 mei 2019 (moderdag)

’t Is wier moderdag en ik stoa kloar bie ’t Needse Achterveld.
Zal ’t zich hersteld hebben, is de vroage vandage?
Hersteld van die dreuge zommermoanden?
Is er genog reagen dale kommen?
Allemoale vroagen woar de waandelaars antwoord op goat kriegen van de IVN gids.
Wie kuiert achter um an, ’t verzoppen elsenbos in.Joa, doar ku‛j nog steurig in lopen zoonder natte veuten te kriegen.
Zo te zeen hef ’t neet genog ereagent in de weenter.
De gelle leuze den veurig joar zo mooi in bleuj ston, is nog nargens te bekennen.
’t Pitriet kluurt ok al broen, das neet bes.
Moar de vöggelkes zingt en ik heure de koekoek.
De meizeuntjes in ’t grös bleujt gelukkig volop.
De beume bunt al mooi greun.
Er is hoppe, langzaam herstel?

Wieleu kuiert wieter noar de hei, noar de kwakelbuske.

Oonze hoppe starft vort, de hei is dood.
Broen, zoor, ’t knispert oonder oonze schonen.
De kwakelbuske hebt ’t wal oaverleeft, moar er möt wal water kommen.

Wieterop is ’t porselnkroedveald en gelukkig doar is al ’n betjen water.
Wieleu könt er neet meer dwars deurhen.
Good teken?
De hoppe is terug.
De gids vertelt greuts dat dit ’t grootste porstelnkroedveald is in Nederland.
Moar ’t hef völle te lieden ehad in de zommer.
Doar woar wieleu veurige moderdag nog met planken oaver de sloten mossen lopen, krie‛j vandage gin natte veuten.
Nog zo‛n zommer en ’t veald zal messchien wal dood goan.
Gin best niejs, wanneer kump der reagen, ik kieke op mien buienradar.
’t Blif dreuge vandage, maor van mie mag ’t noe oet de loch pleern, dat ’t barst.

Op ’t gröslaand woar ’t veurig joar wit was, zeet wieleu gelukkig de zunndauw, de gevlekte orchis en ’t kroepwilgbleuisels.
Zol ’t dan toch nog good kommen?
Dit prachtige mooie stukje Achterhook, ik bun der verliefd op eworden, ondanks wat de dreugte an-ericht hef.
Ik blief hoppen dat moder earde samen met Staatsbosbeheer en alle vriewilligers dizze natuur löt bleujen en greujen in weelde.

En dan wil ik geerne afsluten met poezië…

Kieken met de oogn dichte

Zittend op ’n bänkske
Met miene oogn dichte
Is de wearld machtig mooi
Zo ’n schier spreukske want,

Ik zee de vöggelkes zingen
Ik zee de koekoek in de beumen
Ik zee de kroepedeers vlegen
Ik zee de peerde galoperen
Ik zee de weend ruusken deur de blaar
Ik zee de specht kloppend op ’t dooje hoalt

Ik roeke de posse
Ik roeke de hei
Ik roeke de kwakelbuske
Ik roeke de weelde blomen
Ik roeke de peerdenmest in ’t grös
Ik roeke de rotting van ’t verzoppen bos

Zittend op ’t bänkske
Met miene oogn dichte
Is de wearld machtig mooi
Zo ’n schier spreukske want,
Hier bunt nog witte wieve

Auteur Annemarie Damveld

[/ihc-hide-content]

 

Thanks! You've already liked this
Geen reacties