‘Wi’j ligt er mooi tussen’ A1 en A12 en A31 (Dld)

Eveline Zuurbier

Waarom een nieuwe spoorlijn van Doetinchem naar ’s-Heerenberg en door naar Emmerich ons een verfrissende kijk geeft op de bereikbaarheid van de Achterhoek.

Stel: we leggen een nieuwe spoorlijn aan die loopt van Doetinchem via ’s-Heerenberg naar Emmerich, dan geeft die een compleet ander zicht op vervoer en bereikbaarheid. Het plan is zeker uitvoerbaar. Er is ruimte (vanaf 2020 is de Drieheuvelenweg vrijgesteld van autoverkeer) en je zal zien dat deze spoorlijn bijdraagt aan het ontlasten van de A12, ‘de Maut’ (tolheffing in Dld.) omzeilt. Elke dag loopt het verkeer uit de Achterhoek bij Didam vast.

En als we dan die spoorlijn naar ’s-Heerenberg aanleggen, zien we dat we een snelweg naar Enschede helemaal niet meer moeten willen. De A18 snijdt de Achterhoek in twee helften waarop verkeer alleen door de regio raast. Kunnen jongeren bij hun stageadressen komen? We doen de Achterhoek meer recht toekomen met goede openbaar vervoerverbindingen en duurzame elektrisch treinen op dubbelsporen. Hoe ik aan die beweringen kom?

Dit spoorlijnidee kwam tijdens een bijeenkomst van FNV-leden met de bedoeling een manifest op te stellen voor de komende provinciale verkiezingen. De Limburgse onderzoeker Jacques Rinner pleitte daar bij de Radstake in Heelweg voor de herintroductie van de Gelre-Kleve-Baan, een eeuw terug bestaande uit spoorlijnen om grondstoffen uit het Ruhrgebied naar de Achterhoek te krijgen, nu geschikt gemaakt voor reizigers een verbinding van Winterswijk via Kleve naar Roermond. Misschien was zijn idee alleen bedoeld om de gedachtegangen in de zaal te resetten. De vakcentrale sneed een belangrijk punt aan. Bereikbaarheid heeft alles te maken met kansen en werkgelegenheid, met stageplaatsen en dat werknemers bedrijven in de Achterhoek goed kunnen bereiken. Kunnen zij de bedrijven niet goed bereiken, dan zullen op den duur de bedrijven hun personeel zelf opzoeken en verhuizen. Dit groeiende probleem kaarten werkgevers telkens aan. Is het niet in Arnhem dan wel in Den Haag. Jonge mensen, arbeidsplaatsen in de innoverende Achterhoekse bedrijven en grensoverschrijdende samenwerking zijn de ingrediënten waarmee de regiodeal is gemaakt en 20 miljoen euro deze kant op komt.

Waarom ik dit plannetje voor een spoorlijn expliciet aanhaal?

Op de eerste plaats tijd is voor grensoverschrijdende verbindingen. Laten we de Achterhoek rond heel het gebied ontsluiten. Laat treinen en bussen niet stoppen bij Winterswijk en Aalten. En laat de Achterhoek met de Arnhemse burgemeester Marcouch meegaan naar Den Haag om Arnhem beter te ontsluiten met bijvoorbeeld twee dubbelsporen Winterswijk – Arnhem en Winterswijk – Apeldoorn. Laten we de diesels inruilen voor elektrische treinen. Stel ook minstens elk half uur een bus naar Bocholt in voor het vervolg naar Dusseldorf. Regio Achterhoek en Kreis Borken zet je in. Maak voor al die verbindingen de informatievoorzienig eens gemakkelijk! De reiziger kan er nu geen touw aan vastknopen. Deutsche Bahn, provincie Gelderland, Arriva en NS waarom houden lijnen op bij de grens en stokt daar de informatievoorziening? Voor een reis boeken naar Buenos Aires in Argentinië krijg je alle info en is snel gedaan. Om vanuit Aalten een reis te plannen naar Munster en daarvoor ‘ergens’ een ticket te bemachtigen is een complexe bezigheid.

Wist je dat 100.000 mensen wonend in het grensgebied tussen Winterswijk en Roermond reizen via Duitsland naar de regio Arnhem/Nijmegen?

Op de tweede plaats moeten we als we praten over bereikbaarheid het argument ‘rendabele (spoor)(bus)lijnen’ uit onze hoofden bannen. Dan kom je erachter dat we van geluk mogen spreken dat de A18 naar Enschede nooit is doorgetrokken. De Achterhoek ondervindt er alleen maar nadelen van. Via deze super snelle weg, rijd je zonder het groene land op te merken recht door de Achterhoek heen. Eenmaal van de weg afgeslagen is er bijna niets meer. Ja, je komt in ieder geval aan het einde van een mooi slingerweggetje wel uit op een boerderijcamping. Hoe bereik je als stagiair het bedrijf waar je wil leren? En hoe kom je de Achterhoek uit of nu in? Wil je ook stilstaan rond Didam bij de A12?

De verbinding Arnhem/Nijmegen van en naar Oberhausen/Dusseldorf is de drukste internationale verbinding over het spoor en de weg. De Achterhoek klaar om OV-centrum van de Euregio te worden?

Een goede bereikbaarheid meet je niet alleen in reistijden, lege of overvolle bussen, evenals meer asfalt aanleggen. Je kan Nederland er niet mee dichtleggen en de Achterhoek ermee opsplitsen. Bovendien kijkt de jeugd, voor wie de stad trekt, ook veel duurzamer naar het gebruik van auto’s. De keuze om een dag niet naar school te gaan om naar het Malieveld te gaan voor strikt klimaatbeleid is daarvan een bewijs. En een weetje is dat de Finse hoofdstad Helsinki over tien jaar geen individueel vervoer meer kent.

De discussie over ‘wat bereikbaarheid is’ zou moeten gaan over ‘hoeveel banen kun je bereiken in een half uur? Hoeveel scholen? Hoeveel ziekenhuizen, winkels om je voedsel te kopen? Bereikbaarheid gaat dus over een eerlijke verdeling van vervoerssystemen. Niet iedereen kan (even gemakkelijk) meedoen aan de maatschappij, werk vinden bijvoorbeeld of een opleiding volgen. Probeer eens van Netterden naar Nijmegen te komen en je bent student. Dan loopt jouw reis via Gendringen, Doetinchem en Arnhem, terwijl het eenvoudiger is een stukje te fietsen naar Emmerich en daar de internationale trein te pakken. Op papier sneller, goedkoper, korter en daarmee duurzamer.

Dit simpele voorbeeld toont aan dat jou een recht wordt ontnomen om op een redelijk niveau ‘recht van bereikbaarheid te hebben’. Hoeveel is genoeg? Dat is een politiek vraagstuk. De Achterhoek heeft 400.000 banen binnen haar bereik als we de grens weggummen. “Als er sneeuw ligt, is die grens er niet.” Een technische hogeschool op 8 kilometer afstand als ‘die onrendabel bestempelde buslijn’ Aalten-Bocholt weer terugkomt. Blijkbaar vinden de vervoersdienst en de provincie Gelderland die openbaar vervoerlijnen instelt dit geen verslechtering. Er zijn alternatieven… ‘en de Achterhoek is gewend aan eigen vervoer’? Deze reden die heel snel wordt gecommuniceerd, waardoor de regio aansluitingen mist op de drukke netwerken van de randstad en die van het Ruhrgebied.

Noch de positie van de Achterhoekers, noch die van Arriva en de provincie Gelderland zijn gebaseerd op een analyse van rechtvaardigheid en een eerlijke verdeling van het netwerk.

De wethouders Wim Aalderink uit Winterswijk en Jos Hoenderboom uit Oost Gelre zeiden op die bewuste FNV-bijeenkomst, dat wanneer we treinverbindingen vanaf Winterswijk naar de regio Arnhem/Nijmegen en naar Apeldoorn/Zwolle en Amersfoort een half uur sneller kunnen maken, de bereikbaarheid wint. Een dubbelspoor en treinen die elk half uur vertrekken ook in de late avond en de hele vroege morgen, zal veel meer treinreizigers opleveren. “Dan kun je van de tweede auto af”, zei Hoenderboom.

FNV-bestuurder Wilco Veldhorst vindt dat Den Haag te weinig aandacht heeft voor vervoersverbindingen in de grensregio’s. “Die is er in één keer wel, nu er parkeerproblemen komen bij Hoek van Holland door de Brexit. Daar houdt vervoer dus niet op.”

In de Achterhoek wil de Aviko een bus, zodat werknemers er kunnen komen. Veel dorpen en bedrijventerreinen zijn niet met de bus te bereiken. Er is nog steeds ruzie over het dubbelspoor, een sneltrein doortrekken naar Winterswijk. De bereikbaarheid is met de jaren verslechterd. Dit was voor Aviko-topman Piet Hein Merckens aanleiding een appél te doen op de politiek en burgers. Een snelle busverbinding tussen de stations van Arnhem, Zutphen en Deventer en plekken in de Achterhoek waar grote, technisch hoogwaardige bedrijven zitten. Merckens zei: “met de bussen moeten hoogopgeleide jongeren worden verleid in de Achterhoek te komen werken. Onze fabriek vergrijst. We hebben jonge, goed opgeleide vrouwen en mannen nodig. Dat is een bittere noodzaak, maar we kunnen ze maar zeer moeilijk vinden.” Inmiddels rijdt er een snelbus. Aviko betaalde zelf mee aan de verbinding naar de fabriek in Steenderen. Het Aviko-verhaal is een voorbeeld dat wanneer select ‘het rendabel denken of een openbaar vervoerslijn financieel haalbaar is, dit forse economische gevolgen kan hebben voor de werkgelegenheid en de leefbaarheid in de regio. De bus van buslijn 72 Enschede-Doetinchem neemt bij Groenlo de afslag van bedrijventerrein De Laarberg en heeft hier een halte. Datzelfde doet de Arriva-bus in Lichtenvoorde door over De Kamp te rijden.

Weet dat de trein Winterswijk –Zutphen sneller is dan de weg

Op vrijdagavond worden de studenten weer thuisgebracht in de Achterhoek met de Arrviva trein. Foto: Eveline Zuurbier

Er bestaat ook een goed voorbeeld waar de verbinding via het spoor sneller, eenvoudiger en relaxer is, al benut de Achterhoek deze niet volledig. Dat is de trein naar Zutphen. Vanuit het verleden bestaan er nauwelijks handelswegen van de zuidoostelijke helft naar de noordelijke kant. Het wegverkeer kan slingerend door bomenlanen en dorpen haar weg vinden naar Hanzestad Zutphen. Reistijd? Een uur. Via de trein is dit 33 minuten. Het is wel een dieseltrein, enkel spoor en in de avond rijdt deze een keer in het uur. Daaronder ligt tot op heden nog een onoverzichtelijk tracé met bussen en buurtbussen, wetende dat hier ‘mobility as a service’ ver in ontwikkeling is. Dit is een nieuwe infostructuur via smartphone, waar je met het oproepen van een deelauto, of beschikbare deelfiets of de belbus, verder de regio in komt. We kunnen niet wachten op dit slimme vervoersnetwerk…..

 

 

 

 

Thanks! You've already liked this
1 reactie